Een passende koppeling voor een persluchtslang tussen ventiel en cilinder sluit aan op de slangbuitenmaat, het toegestane slangmateriaal en de exacte schroefdraad van de poort. Controleer daarnaast druk, temperatuur, medium en doorstroming van de complete verbinding. Dat een slang in een fitting past, bewijst nog niet dat de combinatie geschikt is.
Deze uitleg gaat over pneumatische componenten in machines. Voor de afmetingen van de slang zelf leest u onze uitleg over de diameter van een persluchtslang kiezen. Hier staat juist de aansluiting centraal: wat controleert u voordat u een slang aan een ventiel of cilinder verbindt?
Waarom de verbinding meer aandacht verdient dan alleen de maat
In een pneumatische machine vormen ventiel, slang, koppelingen en cilinder samen een luchtweg. De koppeling moet niet alleen de slang vasthouden en afdichten, maar ook passen bij de functie van de schakeling. Een verbinding die mechanisch past, kan bijvoorbeeld een andere doorlaat hebben dan u voor de gewenste cilinderbeweging nodig heeft.
Hetzelfde geldt voor de omgeving. Een vaste verbinding in een beschermde kast wordt anders belast dan een aansluiting waar machineonderdelen bewegen. Parker Legris noemt bij de fittingkeuze onder meer medium, druk, temperatuur, draadsoort, doorstroming en omgevingsinvloeden. Die gegevens horen daarom bij de productkeuze, niet pas bij het oplossen van een lekkage.
Welke koppeling past bij de persluchtslang van uw cilinder?
Begin met de gegevens van de bestaande of ontworpen aansluiting. Noteer het cilinder- en ventieltype, de slanguitvoering en de poortschroefdraad. Zoek vervolgens in de documentatie welke fittingserie met die combinatie gebruikt mag worden. U kiest dus niet alleen een maat, maar een samenstelling met gecontroleerde gebruiksvoorwaarden.
Bij een vervanging is het oude artikelnummer een nuttig uitgangspunt. Controleer wel of de slang, het medium of de bedrijfsomstandigheden ondertussen zijn veranderd. Een eerder gemonteerde aansluiting is geen bewijs dat dezelfde keuze nog klopt, en evenmin een bewijs dat de oorspronkelijke montage juist was.
Slangbuitenmaat: het eerste aansluitgegeven
Bij de in de Parker Legris-catalogus beschreven insteekfittingen verwijst de slangmaat naar de buitendiameter van de slang. Dat staat los van de binnendiameter, die mede de luchtweg bepaalt. Vergelijk daarom de volledige slangaanduiding met de fittinggegevens en vertrouw niet alleen op een visuele inschatting.
Een voorbeeld is 6 × 4 mm bij de notatie buitenmaat × binnenmaat: buiten 6 mm, binnen 4 mm. Bij 8 × 6 mm zijn dat buiten 8 mm en binnen 6 mm. Deze voorbeelden leggen de notatie uit; ze adviseren geen maat voor een bepaalde cilinder. Controleer ook de opgegeven toleranties en welke slanguitvoeringen de fabrikant toestaat.
Schroefdraad: een apart gegeven aan de componentzijde
Aan de andere kant van een inschroeffitting zit de aansluiting op het ventiel of de cilinder. Daar moet de draadsoort overeenkomen met de poort. De Parker Legris-documentatie onderscheidt onder meer metrische draad, BSPP, BSPT en NPT. Een draadmaat en een slangmaat beschrijven dus niet hetzelfde deel van de fitting.
Vergelijk de exacte aanduiding uit de componenttekening met de fittingdocumentatie. Gebruik een fitting niet op basis van de aanname dat hij een paar slagen in de poort lijkt te passen. Controleer eveneens hoe de verbinding moet afdichten en welk montagevoorschrift bij die specifieke draad- en poortcombinatie hoort.
Insteekfitting of knelfitting: kijk naar de toegestane combinatie
Een insteekfitting en een knelfitting maken de verbinding op een andere manier. Parker Legris beschrijft bij insteekfittingen verschillende vasthoudsystemen; bij knelfittingen ontstaat de verbinding door vervorming van een knelring. De montageaanwijzing van het ene systeem kunt u daarom niet zonder meer op het andere toepassen.
| Verbinding | Waarop selecteren? | Belangrijk aandachtspunt |
|---|---|---|
| Insteekfitting | Slangbuitenmaat, toegestane slang en fittingserie. | Niet iedere slang met dezelfde buitenmaat is automatisch toegestaan. |
| Knelfitting | De voorgeschreven combinatie van fitting, knelring en slang of buis. | Montage en hergebruik volgen de instructie van de exacte uitvoering. |
Geen van beide systemen is op zichzelf voor iedere cilinderverbinding de beste keuze. Een compacte insteekverbinding kan passen bij een machineontwerp, maar vraagt nog steeds om de juiste slang. Een knelverbinding is evenmin een algemene oplossing voor een slang die niet in een bestaande insteekfitting is toegestaan. Laat de combinatie beoordelen, niet alleen het losse onderdeel.
Controleer materiaal, afdichting en bedrijfsomstandigheden samen
De slang, fittingbehuizing en afdichting komen niet noodzakelijk met dezelfde omstandigheden in aanraking. Het medium stroomt door de verbinding; buiten de machine kunnen reinigingsmiddelen, warmte of andere invloeden optreden. Beoordeel daarom zowel het interne medium als de omgeving van de aansluiting.
Een materiaalnaam als PU of PA is hiervoor onvoldoende. Ook een aanduiding op de fitting zegt niet zelfstandig dat de hele samenstelling geschikt is voor voedselcontact, een chemisch medium of een explosiegevaarlijke omgeving. Vraag naar de documentatie van de exacte onderdelen en de voorwaarden waaronder eventuele verklaringen gelden.
Vergelijk toegestane druk en temperatuur als combinatie. Gebruik geen losse maximumwaarde uit een andere serie en neem de barstdruk van een slang niet over als werkdruk. De toepasselijke grens volgt uit de gebruiksvoorwaarden van alle betrokken onderdelen, waaronder de slang en de afdichting.
Een passende maat garandeert geen passende luchttoevoer
Een fitting kan dezelfde slangmaat hebben als de bestaande aansluiting en toch andere doorstroomgegevens bezitten. Controleer daarom de opgegeven doorlaat of doorstroming binnen de omstandigheden waarvoor de fabrikant die waarde verstrekt. De buitenmaat van de slang vertelt niet alles over de luchtweg in de fitting.
Dit is vooral relevant wanneer een cilinder anders moet bewegen of een ventiel wordt verplaatst. Beoordeel dan de volledige route, inclusief slanglengte en eventuele snelheidsregeling. Vervang niet op goed geluk alleen de laatste aansluiting. Een beperking elders blijft bestaan, ook als de nieuwe fitting op zichzelf ruimer is.
Controleer ook de beschikbare montageruimte
Een rechte fitting en een haakse uitvoering kunnen een andere leidingroute mogelijk maken. Kies de vorm vanuit de beschikbare ruimte en de toegestane slangloop. De slang hoort niet tegen een scherpe rand te liggen of door een te strakke bocht direct naast de aansluiting te worden belast.
Bij bewegende delen bekijkt u de volledige slag en alle relevante machineposities. Wat in de ruststand vrij ligt, kan tijdens beweging worden uitgerekt, afgekneld of langs een onderdeel schuren. Controleer of de gekozen slang en fitting voor die belasting geschikt zijn. Een draaibare montagevorm is niet automatisch bedoeld voor voortdurende rotatie tijdens bedrijf.
Montage begint bij veiligstellen en de juiste instructie
Volg voor montage en demontage de procedure van de machine en de instructie van de fabrikant. Stel de installatie veilig, voorkom onverwachte beweging en houd rekening met opgeslagen energie. Een uitgeschakelde besturing bewijst niet dat een pneumatische leiding drukloos is of dat een cilinder veilig blijft staan.
Controleer vervolgens welke voorbereiding van het slanguiteinde, insteekdiepte, bevestiging en controle de gekozen fitting vereist. Gebruik geen algemene insteekdiepte of aandraaiwaarde voor alle maten en series. Laat beschadigde onderdelen beoordelen en maak een lekkende verbinding niet onder druk los om deze opnieuw te plaatsen.
Na montage volgt de voorgeschreven controle vóór ingebruikname. Daarbij gaat het niet alleen om een zichtbare lekkage, maar ook om de juiste aansluitvolgorde en de veilige werking van de machine. Laat dit uitvoeren door iemand die bevoegd is voor de betreffende installatie.
Maak uw aanvraag concreet met slang- en componentgegevens
Geef bij een aanvraag de artikelgegevens van cilinder en ventiel door, samen met de slangmaat, het slangmateriaal en de poortschroefdraad. Beschrijf werkdruk, temperatuur, medium, leidingroute en eventuele beweging. Voeg bij een bestaande installatie zo nodig een duidelijke foto en de relevante tekening toe; een foto vervangt de maat- en draadgegevens niet.
Het assortiment persluchtslangen op pneumatiek.nl biedt een vertrekpunt voor het vergelijken van slanguitvoeringen. Voor een concretere productoriëntatie kunt u ook de gegevens bij Legris-persluchtslangen raadplegen. Het bestaan van een product in die overzichten is geen bevestiging dat het bij uw fitting of toepassing past.
Affiliatevermelding: dit artikel bevat commerciële/affiliatelinks naar pneumatiek.nl.
Veelgestelde vragen over koppelingen voor persluchtslangen
Kies ik een insteekfitting op de binnen- of buitendiameter?
Bij de hier besproken Parker Legris-insteekfittingen kiest u de slangaansluiting op de buitendiameter. Controleer daarnaast of de exacte slanguitvoering en tolerantie bij de fittingserie zijn toegestaan.
Passen alle slangen van 6 mm in dezelfde fitting?
Nee. Eerst moet duidelijk zijn of 6 mm de buitenmaat is. Vervolgens moeten materiaal, tolerantie en uitvoering overeenkomen met de eisen van de fittingfabrikant.
Zijn draadmaat en slangmaat hetzelfde?
Nee. De slangmaat beschrijft de slangaansluiting, terwijl de draadmaat de verbinding met bijvoorbeeld een ventielpoort beschrijft. Controleer beide gegevens afzonderlijk.
Kan ik een lekkage oplossen door de fitting harder aan te draaien?
Niet zonder eerst de oorzaak en montage-instructie te controleren. Verkeerde draad, een beschadigde afdichting of een ongeschikte slang wordt niet veilig opgelost door willekeurig extra aan te draaien.
Is een haakse fitting geschikt voor een bewegende slang?
Dat volgt niet uit de vorm alleen. Controleer de toegestane belasting, bewegingsruimte en slangloop van de exacte combinatie. Een draaibare fitting is niet automatisch voor voortdurende rotatie geschikt.
Mag ik een slang onder druk uit een insteekfitting halen?
Maak de verbinding niet onder druk los. Volg de machineprocedure voor veiligstellen, drukloos maken en het beheersen van opgeslagen energie voordat u de fabrikantprocedure voor demontage volgt.
Bewaar de combinatie, niet alleen het fittingnummer
Leg na een goedgekeurde vervanging ook vast welke slang, afdichting en componentpoort bij de fitting horen. Daarmee voorkomt u dat bij een volgende onderhoudsbeurt alleen op uiterlijk wordt besteld. De geschikte verbinding is een gecontroleerde combinatie, geen los onderdeel.
Meer achtergrond over de slang zelf vindt u in onze vergelijking van PU, PA, PE en PTFE persluchtslangen.
Bronnen: Parker Legris Rectus, Distribution Catalogue, pagina’s 14–16 en 18, online geraadpleegd op 19 oktober 2026. Deze delen behandelen fittingselectie, verbindingsprincipes, maatcodes en de gebruiksvoorwaarden van LF 3000. Gebruik voor montage altijd de documentatie van het exacte artikel.
Deze informatie is niet bindend, is met behulp van AI opgesteld en kan fouten bevatten. Zij vervangt geen deskundig technisch advies of veiligheidsbeoordeling. Controleer altijd de actuele fabrikantdocumentatie van de gebruikte onderdelen.